Fancoil pislik tutucusu tıkandı: debi düşüşü ve temizlik

Kategori: Arıza ve çözüm · Güncelleme: 2 Kasım 2026 · YOİ Mühendislik teknik ekibi

Fancoil pislik tutucu, cihazın su giriş hattında bulunan, içinde ince bir süzgeç (elek) olan küçük bir armatürdür. Görevi, tesisat suyunda dolaşan çamur, tortu, pas parçacıkları ve montajdan kalan kaynak çapağı gibi kirleri yakalayıp bataryaya, motorlu vanaya ve balans vanasına ulaşmalarını engellemektir. Batarya boruları ve vana içindeki geçişler dardır; pislik tutucu olmasaydı bu kirler doğrudan oralara yerleşirdi. Ancak süzgeç tuttuğu kirle zamanla dolar ve kendisi tıkanır. Bu yazıda tıkanmanın belirtilerini, temizliğin neden göründüğünden daha dikkatli yapılması gerektiğini ve tekrarlanmasını önlemenin yollarını anlatıyoruz.

Fancoil pislik tutucu tıkanınca ne olur?

Süzgeç doldukça suyun geçebildiği alan daralır. Bataryaya gelen su debisi azalır; cihaz fan olarak normal çalışır, ama hava yeterince soğuk ya da sıcak değildir. Sorun genellikle yavaş gelişir: Sezon başında iyi çalışan cihaz, haftalar içinde zayıflar. Tesisatta yeni bir müdahale, pompa değişimi veya dolum yapıldıktan sonra ise çok hızlı ortaya çıkabilir; yerinden oynayan tortu kısa sürede süzgeçlere dolar.

Aynı belirtileri arızalı motorlu vana, hava, kapalı kalmış servis vanası ve hidrolik dengesizlik de verir. Su tarafı arızalarının tamamı için fancoil soğutmuyor veya ısıtmıyor yazımıza bakın.

Pislik tutucu nerede ve nasıl görünür?

Fancoil'lerde en sık "Y tipi" pislik tutucu kullanılır. Adını gövdesinin Y harfine benzeyen şeklinden alır; çapraz koldaki kapağın içinde silindir şeklinde bir süzgeç bulunur. Genellikle cihazın su giriş hattında, servis vanası ile motorlu vana veya batarya arasında yer alır. Döşeme tipi cihazlarda yan kapak açıldığında, kaset ve gizli tavan tiplerde ise tavan kapağından erişilen vana grubunda görülür. Bazı tesisatlarda pislik tutucu, vana grubunun içine entegre bir süzgeç biçimindedir.

Temizlik neden servis işidir?

Pislik tutucu temizliği basit görünür: kapağı aç, süzgeci çıkar, yıka, tak. Ama bu işlem basınç altındaki bir tesisat hattını açmak demektir.

• Cihazın giriş ve çıkış servis vanaları kapatılmadan kapak açılırsa basınçlı su boşalır; merkezi sistemlerde bu su durdurulamayacak kadar fazla olabilir.
• Servis vanaları yıllardır kullanılmadıysa tam kapanmayabilir ya da kapatırken sızdırmaya başlayabilir. Bu konuyu küresel vana yazımızda anlatıyoruz.
• Isıtma sezonunda su sıcaktır; yanık riski vardır.
• Kapak contası yerine oturmazsa sonradan kaçak başlar.
• Elektrik aksamına su sıçrayabilir.
• Temizlik sonrası hattın havası alınmalıdır.

Servisin temizlik adımları

Süzgeçte ne çıktığı neyi anlatır?

Pislik tutucudan çıkan kir, tesisatın durumu hakkında değerli bilgi verir. Siyah, ince çamur ve manyetik parçacıklar çelik boru ve radyatörlerde korozyonun sürdüğünü gösterir. Kırmızı-kahverengi pas parçaları paslanma işaretidir. Beyaz, sert tortu kireçlenmeyi gösterir. Kaynak çapağı, teflon ve conta parçaları ise yeni montaj ya da tadilat sonrası tesisatın yeterince yıkanmadığını gösterir. Süzgeç sık sık doluyorsa sorun pislik tutucu değil, tesisat suyunun kalitesidir. Bu konuda tesisat suyu kalitesi yazımız yol gösterir.

Kullanıcı ne yapar, servis ne yapar?

Ne zaman temizlik, ne zaman değişim?

Pislik tutucunun gövdesi çoğu zaman uzun yıllar kullanılabilir; değişmesi gereken genellikle içindeki süzgeç ve kapak contasıdır. Süzgeç yırtılmış, ezilmiş ya da gözenekleri kalıcı tortuyla kapanmışsa temizlik yerine yenilenir. Gövde dişlerinde korozyon, kapakta çatlak ya da sürekli kaçak varsa pislik tutucunun tamamen değiştirilmesi daha güvenlidir. Değişimde gövde çapı, bağlantı tipi ve süzgeç gözenek ölçüsü mevcut tesisata uygun seçilmelidir. Çok ince gözenekli bir süzgeç kiri iyi tutar ama daha sık tıkanır; çok iri gözenekli bir süzgeç ise kirin bataryaya geçmesine izin verir. Pislik tutucu değişimi genellikle servis vanalarının da elden geçirilmesi için iyi bir fırsattır.

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar

İlgili yazılar