Fancoil (fan coil unit, FCU); merkezi sistemden gelen sıcak veya soğuk suyu bir batarya içinden geçirip, fanla odadaki havayı bu bataryadan geçirerek ısıtma ve soğutma yapan cihazdır. Çalışma prensibi bütün fancoil'lerde aynıdır; farkı gövde tipi ve montaj yeri ile sistem özellikleri (boru sayısı, motor, ek ısıtıcı) yaratır. Bu farklar montajı, hava dağıtımını, sesi ve en önemlisi bakım ile servis erişimini doğrudan belirler.
Aşağıda yaygın fancoil tiplerini, nerede kullanıldıklarını, avantajlarını, dikkat edilmesi gerekenleri ve servis tarafında ne beklemeniz gerektiğini sahadaki deneyimimizle anlattık.
Kaset tipi fancoil
Kaset tipi fancoil asma tavanın içine gömülür; tavanda yalnızca üfleme ve emiş ızgarasını taşıyan panel görünür. Hava panelin ortasından emilir, kenarlardaki kanatlardan odaya verilir. Ofis, mağaza, toplantı salonu, restoran ve kafe gibi geniş, asma tavanlı mekânların en yaygın fancoil tipidir.
Alt tipler: 4 yönlü, 1–2 yönlü ve 360° yuvarlak üflemeli
4 yönlü kaset: Havayı dört yöne dağıtır; oda ortasına konduğunda en dengeli dağılımı verir. 1–2 yönlü kaset: Koridor, dar oda ya da duvar kenarı gibi havanın tek veya iki yöne gitmesi gereken yerlerde kullanılır. 360° yuvarlak üflemeli kaset: Havayı çepeçevre verir, yüksek tavanlı ve açık ofislerde cereyan hissini azaltmak için tercih edilir.
Avantaj: Tavanda az yer kaplar, kanal gerektirmez, montajı ve devreye alması görece hızlıdır. Dikkat: Asma tavan modülüne ve tavan içindeki yüksekliğe uymalı; kanatların doğrudan masa veya yatağa üflememesi için konum iyi seçilmelidir.
İlgili: Gizli tavan mı, kaset mi? · Kaset panel ve ızgara · Kondens pompası · Swing kanadı arızası
Gizli tavan (kanallı) fancoil
Gizli tavan fancoil asma tavanın içine tamamen gizlenir; hava kısa bir kanal ve tavandaki lineer ya da kare menfezlerle odaya dağıtılır, dönüş havası ayrı bir ızgaradan alınır. Mekânda cihaz görünmediği için otel odası, rezidans, konut ve prestijli ofislerde en çok tercih edilen tiptir.
Alt tipler: alçak, orta ve yüksek dış statik basınçlı
Alçak basınçlı: Kanalı kısa ya da hiç olmayan, menfezi cihaza yakın uygulamalar içindir. Orta basınçlı: Birkaç menfeze dağıtım yapan, orta uzunlukta kanallı uygulamalarda kullanılır. Yüksek dış statik basınçlı (yüksek basınçlı kanallı): Uzun kanal, çok sayıda menfez veya filtre/susturucu gibi ek dirençler olduğunda seçilir; büyük salonlar ve birden fazla bölüme hizmet eden cihazlarda yaygındır.
Avantaj: Estetik; hava dağıtımı mekâna göre tasarlanabilir ve cihaz sesi odadan uzaklaştırılabilir. Dikkat: Kanal ve menfez seçimi cihazın basıncına uymazsa hava zayıf gelir veya ses yapar. Asma tavanda mutlaka yeterli büyüklükte servis kapağı bırakılmalıdır.
İlgili: Gizli tavan plenum temizliği · Yüksek basınçlı tavan tipi fancoil · Fancoil zayıf üflüyor
Kabinli (açık) tavan tipi fancoil
Kabinli tavan tipi fancoil, dış kasası boyalı olarak tavana açıkta asılan cihazdır. Asma tavanı olmayan ya da asma tavan içinde yeterli yükseklik bulunmayan mekânlarda, havayı genellikle öne doğru, tavan boyunca üfler.
Nerede kullanılır?
Asma tavansız ofis ve dükkânlar, depo içindeki ofis bölümleri, atölyeler, mevcut binada sonradan klima ihtiyacı doğan alanlar.
Avantaj: Asma tavan gerektirmez, montajı ve bakım erişimi kolaydır. Dikkat: Cihaz görünür olduğu için estetik beklenti düşünülmeli; drenaj hattının ve boruların görünür kısımlarının düzgün ve yalıtımlı çekilmesi gerekir.
İlgili: Fancoil montajı · Fancoil su damlatıyor
Döşeme tipi fancoil (kabinli ve gizli)
Döşeme tipi fancoil (yer tipi) genellikle pencere altına, zemine yakın konumlanır ve havayı yukarıya, cama doğru üfler. Böylece camdan gelen soğuk duvar etkisini kışın, güneş yükünü yazın cephe boyunca karşılar. Hastane odaları, okul sınıfları, ofis cepheleri ve eski binalarda çok yaygındır.
Alt tipler: kabinli (kasalı) ve gizli (kasasız)
Kabinli (kasalı, açık) döşeme: Kendi dekoratif kasasıyla görünür şekilde monte edilir, üstte ya da önde üfleme ızgarası vardır. Gizli (kasasız) döşeme: Kasası olmayan cihaz, mobilya, denizlik altı ya da alçıpan bir kutu içine gizlenir; hava ızgaralardan verilir.
Avantaj: Asma tavan gerektirmez; ısıtmada sıcak hava aşağıdan verildiği için konforludur. Drenaj genellikle doğal eğimle yapılabilir. Dikkat: Önü mobilya veya perdeyle kapatılmamalı; gizli tiplerde kutunun emiş ve üfleme açıklıkları yeterli bırakılmalıdır.
İlgili: Yer tipi ve duvar tipi fancoil · Temizlik ve filtre değişimi
Duvar tipi fancoil
Duvar tipi fancoil, görünüş olarak split klimanın iç ünitesine benzer; duvarın üst kısmına asılır ve havayı aşağıya, odaya üfler. Farkı, içinde soğutucu gaz değil merkezi sistemden gelen su dolaşmasıdır.
Nerede kullanılır?
Asma tavanı olmayan oda ve ofisler, tadilatlarda hızlı çözüm gereken alanlar, otel ve konutlarda küçük hacimli odalar.
Avantaj: Montajı basit, yer kaplamaz, genellikle kumandayla kullanılır. Dikkat: Drenaj hattının duvar içinden yeterli eğimle indirilmesi ve vana grubunun gövde içine sığması gerekir; yer kısıtlı olduğundan vana ve bağlantı detayları önemlidir.
Yer–tavan (konsol) tipi fancoil
Yer–tavan tipi fancoil, aynı cihazın hem döşemeye dik olarak hem de tavana yatay olarak monte edilebildiği konsol tipidir. Proje aşamasında yerleşim kesinleşmemişse ya da bina içinde farklı konumlar için tek tip cihaz isteniyorsa esneklik sağlar.
Nerede kullanılır?
Ofisler, mağazalar, sınıflar, apartman ve villa daireleri; cephesi uygun olmayan odalarda tavana, pencere altında ise zemine montaj.
Avantaj: Tek model, iki montaj şekli; yedek parça ve stok yönetimi kolaylaşır. Dikkat: Montaj şekline göre tava ve drenaj çıkışının doğru konumda olduğu kontrol edilmeli; tavan montajında drenaj eğimi, yer montajında ise önünün açık bırakılması önemlidir.
İlgili: Fancoil bakımı
Dikey ve yatay montajlı tipler
Kabinsiz (gizli) fancoil gövdelerinin çoğu, montaj şekline göre dikey (zemine, duvar önüne) veya yatay (tavana, asma tavan içine) yerleştirilebilir. Katalogda aynı seri çoğu zaman "dikey" ve "yatay" versiyonlarla sunulur.
Montaj yönü neyi değiştirir?
Montaj yönü; drenaj tavasının konumunu, filtrenin çıkarılma yönünü, su bağlantılarının hangi taraftan yapılacağını ve hava giriş-çıkış ağızlarını belirler. Bu yüzden cihaz siparişinde yön ve bağlantı tarafı (sağ/sol) doğru belirtilmelidir.
Dikkat: Dikey olarak üretilmiş bir cihazın yatay asılması (ya da tersi) tavanın drenajı karşılayamamasına ve su taşmasına yol açabilir.
İlgili: Fancoil tesisatı nasıl yapılır?
İnce gövdeli (slim) ve dekoratif tipler
İnce gövdeli fancoil'ler, standart döşeme tiplerine göre daha az derinliğe sahip, duvardan az taşan modellerdir. Dekoratif tiplerde ise ön panel, renk ve malzeme iç mimariye uyacak şekilde tasarlanır; bazı modeller radyatör görünümündedir.
Nerede kullanılır?
Konut, otel odası, butik ofis ve görünürlüğün önemli olduğu alanlar; radyatör yerine fancoil konulan yenileme projeleri.
Avantaj: Estetik ve yerden tasarruf; çoğu modelde sessiz çalışmaya önem verilir. Dikkat: Gövde küçüldükçe iç hacim, batarya ve fan boyutu sınırlanır; kapasite seçimi mekâna göre dikkatle yapılmalıdır. Vana grubunun gövde içine sığıp sığmadığı kontrol edilmelidir.
İlgili: Fancoil yedek parçası · Villa ve müstakil evde fancoil
Primer (taze) havalı ve hava–su sistemlerinde kullanılan tipler
Fancoil kendi başına odadaki havayı döndürür; taze hava sağlamaz. Hava–su sistemlerinde taze hava merkezi bir klima santralinde şartlandırılarak odalara ayrıca verilir, fancoil ise oda yükünü karşılar. Bu "primer havalı" kurgu otel, hastane ve ofislerde yaygındır.
Nasıl uygulanır?
Taze hava ya odaya ayrı bir menfezle verilir ya da gizli tavan fancoil'in emiş tarafına (plenumuna) bağlanır. İkinci durumda fancoil, taze hava kanalı bağlantısına uygun gövdeye sahip olmalıdır; bu iş için çoğunlukla kanallı/gizli tavan tipler kullanılır.
Dikkat: Taze hava cihazın emişine verildiğinde filtre daha çabuk kirlenir; kışın şartlandırılmamış hava bataryada donma riski oluşturabilir. Taze hava damperi ve santral ayarları fancoil'lerle birlikte ele alınmalıdır.
İlgili: Primer havalı fancoil ve taze hava · Kışın batarya donması
Hijyenik uygulama tipleri
Hastane, laboratuvar, gıda ve benzeri hijyen hassasiyeti olan alanlar için bazı üreticiler, temizlenmesi kolay yüzeyler, sökülebilir tava, daha iyi filtrasyon seçenekleri ve kolay dezenfekte edilebilen iç yapı gibi özelliklere sahip "hijyenik" seriler sunar.
Genel olarak neye bakılır?
Kolay sökülen ve yıkanabilen drenaj tavası, köşesi az iç yüzeyler, uygun sınıfta filtre seçeneği ve filtreye kolay erişim. Hangi özelliklerin bulunduğu marka ve seriye göre değişir; cihazın katalog bilgileri esas alınmalıdır.
Dikkat: Hijyenik bir cihaz bile düzenli bakım yapılmadığında tava ve bataryada kirlenme oluşturur. Cihaz tipi kadar bakım periyodu da belirleyicidir.
İlgili: Fancoil dezenfeksiyonu · Yıkanabilir antibakteriyel filtre · Otel ve hastanede toplu bakım
Sistem bazında fancoil çeşitleri
Gövde tipinden bağımsız olarak her fancoil; boru sayısı, motor tipi ve ek ısıtıcı olup olmamasına göre de sınıflandırılır. Servis ve yedek parça açısından bu ayrım en az gövde tipi kadar önemlidir.
2 borulu ve 4 borulu fancoil
2 borulu sistemde cihaza tek gidiş ve tek dönüş hattı gelir; yazın soğuk, kışın sıcak su aynı hattan geçer ve bina mevsime göre ya ısıtma ya da soğutma modundadır. 4 borulu sistemde ayrı sıcak ve soğuk su hatları, genellikle iki ayrı batarya ya da iki devreli batarya bulunur; her oda aynı anda kendi ihtiyacına göre ısıtma veya soğutma yapabilir.
Servis açısından fark
4 borulu cihazlarda vana, aktüatör ve bağlantı sayısı iki katına çıkar; termostatın da 4 borulu kontrole uygun olması gerekir. 2 borulu sistemlerde mevsim geçişinde change-over ayarı doğru yapılmalıdır.
İlgili: 2 yollu ve 3 yollu vana · Change-over ayarı · Motorlu vana arızası
AC (3 kademe) ve EC motorlu fancoil
Klasik fancoil'lerde üç (bazen daha fazla) hız kademeli AC motor kullanılır; hız, motor sargısındaki kademe uçlarıyla seçilir. EC motorlu cihazlarda ise elektronik kontrollü motor, termostattan gelen sinyalle hızı kademesiz ayarlar.
Hangisi neden tercih edilir?
AC motor: Basit yapı, yaygın parça, kolay onarım. EC motor: Daha düşük elektrik tüketimi, daha sessiz ve hassas hız kontrolü; buna karşılık uyumlu termostat veya kontrol sinyali gerektirir.
İlgili: Fancoil motoru · EC motor dönüşümü · Hız kademeleri çalışmıyor
Elektrikli ısıtıcılı fancoil
Bazı fancoil'lerde su bataryasına ek olarak elektrikli ısıtıcı (rezistans) bulunur. Özellikle 2 borulu sistemlerde ara mevsimde ya da merkezi ısıtma devrede değilken ek ısıtma sağlamak için kullanılır.
Dikkat edilecekler
Elektrikli ısıtıcı, cihazın elektrik beslemesini ve sigorta seçimini doğrudan etkiler. Isıtıcı, fan çalışmadan devreye girmemeli; aşırı ısınma termostatı ve emniyet devresi sağlam olmalıdır.
İlgili: Fancoil elektrikli ısıtıcı · Yanık kokusu · Sigorta attırıyor
Fancoil tiplerinin karşılaştırması
| Tip | Tipik kullanım yeri | Montaj yeri | Bakım erişimi | Dikkat |
|---|---|---|---|---|
| Kaset | Ofis, mağaza, toplantı salonu, restoran | Asma tavan içi, panel görünür | Kolay (panel alttan açılır) | Drenaj pompası ve şamandıra |
| Gizli tavan / kanallı | Otel, konut, rezidans, prestijli ofis | Asma tavan içi, kanal ve menfezle | Servis kapağına bağlı | Kanal basıncı, servis kapağı |
| Kabinli tavan | Asma tavansız ofis, dükkân, atölye | Tavana açıkta | Kolay | Görünür boru ve drenaj |
| Döşeme (kabinli/gizli) | Hastane, okul, ofis cephesi | Pencere altı, zemin | Çok kolay | Önünün kapatılmaması |
| Duvar | Asma tavansız oda ve ofis | Duvarın üst kısmı | Kolay (ön panel) | Drenaj eğimi, kart/kumanda |
| Yer–tavan | Ofis, mağaza, sınıf, daire | Zemine dik veya tavana yatay | Kolay | Montaj yönüne göre drenaj |
| İnce / dekoratif | Konut, otel odası | Duvar önü, pencere altı | Orta (dar gövde) | Kapasite ve vana sığması |
Hangi tip size uygun?
Doğru tip; mekânın yapısı, kullanım şekli ve bakımın nasıl yapılacağı birlikte düşünülerek seçilir. Kesin seçim ısı yükü ve tesisat durumuna göre keşifte yapılır, ancak aşağıdaki sorular yönü belirler:
- Asma tavan var mı? Varsa ve içinde yeterli boşluk bulunuyorsa kaset veya gizli tavan; yoksa döşeme, duvar ya da kabinli tavan tipi.
- Estetik ne kadar önemli? Cihazın görünmemesi isteniyorsa gizli tavan veya gizli döşeme; görünür ama şık bir çözüm için ince gövdeli ya da dekoratif tipler.
- Mekân geniş ve açık mı? Açık ofis ve mağazalarda 4 yönlü ya da 360° kaset; birden fazla bölüme hizmet edilecekse kanallı tip.
- Pencere ve cephe etkisi var mı? Büyük camlı cephelerde pencere altına döşeme tipi, cam yüzeyindeki soğuk duvar etkisini azaltır.
- Ses hassasiyeti var mı? Otel odası ve yatak odalarında cihaz kanallı olarak odadan uzaklaştırılabilir; EC motorlu cihazlar düşük hızlarda daha sessiz çalışır.
- Bakım erişimi nasıl olacak? Bakım kolaylığı ilk günden düşünülmeli: gizli tiplerde servis kapağı, kasetlerde panel erişimi, dar alanlarda filtrenin çıkarılma yönü.
- Sistem 2 borulu mu, 4 borulu mu? Mevcut tesisat ve termostat buna uygun seçilmelidir.
Hangi markada hangi tip var?
Aşağıdaki tablo, marka sayfalarımızda servis verdiğimiz cihaz tipleri olarak listelediğimiz tipleri özetler. Üreticilerin güncel ürün gamı zamanla değişebilir; listede olmayan tip ve eski seriler için de servis veriyoruz.
| Marka | Sayfamızda yer alan cihaz tipleri |
|---|---|
| Aldağ | Kasetli döşeme, Gizli döşeme, Kasetli tavan, Gizli tavan, Yüksek basınçlı kanallı, 4 yönlü kaset, 2 ve 4 borulu |
| Üntes | Gizli tavan, Kabinli tavan, Kabinli ve kabinsiz döşeme, 4 yönlü kaset, Yüksek basınçlı, 2 ve 4 borulu, AC ve EC motor |
| Alarko Carrier | Gizli tavan, Yüksek basınçlı kanallı, Kaset, Kabinli ve gizli döşeme, Duvar, 2 ve 4 borulu, AC ve EC motor |
| Form | Gizli tavan, Yüksek statik gizli tavan, 4 yönlü kaset, Duvar ve döşeme, 2 ve 4 borulu |
| Arçelik | Gizli tavan (alçak ve yüksek basınç), Kaset, Kasalı ve kasasız yer tipi, 2 ve 4 borulu |
| Ventas | Gizli tavan, Gizli ve kasetli döşeme, Yüksek statik, 2 ve 4 borulu, AC ve EC motor |
| Teknogen | Kaset, Döşeme, Gizli tavan, Yüksek basınçlı, Duvar, 2 ve 4 borulu |
| Genka | Gizli tavan, Yüksek debili, 4 yönlü kaset, 2 ve 4 borulu |
| Airplus | Kaset, Gizli tavan |
| Termofan | Döşeme / duvar / tavan |
| Daikin | 4 yönlü ve 360° yuvarlak kaset, Döşeme, Yer-tavan, Duvar, Gizli tavan / kanallı, 2 ve 4 borulu, AC ve BLDC/EC motor |
| Carrier | Gizli tavan, Yüksek basınçlı kanallı, 4 yönlü kaset, 2 ve 4 borulu |
| Systemair | Gizli tavan / kanallı, Tavan, Kaset, Döşeme ve duvar, 2 ve 4 borulu, AC ve EC motor |
| Mitsubishi Electric | Yer/tavan (kabinli, kabinsiz), Kaset, Orta basınçlı kanallı, Duvar |
| Climaveneta | Yer/tavan, Kaset, Kanallı, Duvar |
| Trane | Kabinli, Kanallı, Tek ve 4 yönlü kaset, Hijyenik kaset, Duvar |
| York | Gizli, Kasalı, Kanallı, Kaset, Duvar tipi, 2 ve 4 borulu, AC ve EC motor |
| McQuay | Kanallı, Kaset, Döşeme |
| Dunham-Bush | Kanallı, Kaset, Döşeme |
| Aermec | Döşeme / tavan, Kaset, Kanallı, Duvar |
| Galletti | Döşeme / tavan, İnce gövdeli, Kaset, Kanallı, Duvar |
| Sabiana | Döşeme / tavan, Kaset |
| CIAT | Kaset, Kanallı, Döşeme |
| Clivet | Kaset, Kanallı, Döşeme |
| Innova | Duvar, Döşeme, Kanallı |
| Immergas | Döşeme, Gömme, Duvar, Kanallı |
| LG | Kaset, Gizli tavan, Döşeme |
| Midea | Kaset, Gizli tavan, Duvar |
| Airfel | Kaset, Gizli tavan, Döşeme |
| Teba | Döşeme / tavan |
Marka adları sahiplerine aittir ve yalnızca cihaz uyumluluğunu belirtmek için kullanılmıştır. YOİ Mühendislik, TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli (HYB No: 12850) bağımsız servis olarak tüm markalara hizmet verir.
Cihazınızın tipinden emin değil misiniz?
Fotoğrafını gönderin; tipini, parçalarını ve bakım ihtiyacını birlikte belirleyelim.
Sık sorulan sorular
Fancoil çeşitleri nelerdir?
Gövde ve montaj yerine göre kaset, gizli tavan (kanallı), kabinli tavan, döşeme (kabinli ve gizli), duvar, yer–tavan (konsol) ve ince gövdeli/dekoratif tipler vardır. Sistem bazında ise 2 borulu ve 4 borulu, AC veya EC motorlu ve elektrikli ısıtıcılı cihazlar olarak ayrılır.
Kaset tipi mi, gizli tavan fancoil mi daha iyi?
İkisi farklı ihtiyaçlara hizmet eder. Kaset geniş ve açık mekânlarda kanal gerektirmeden dengeli dağıtım sağlar; gizli tavan tip cihazı tamamen gizler ve havayı kanal ile istenen noktalara taşır. Seçimi asma tavan yüksekliği, estetik beklenti ve bakım erişimi belirler.
Asma tavanı olmayan mekâna hangi fancoil takılır?
Döşeme tipi, duvar tipi, kabinli (açık) tavan tipi veya yer–tavan konsol tipi asma tavan gerektirmez. Pencere önü uygunsa döşeme tipi, duvar yüzeyi uygunsa duvar tipi genellikle en pratik çözümdür.
Yüksek basınçlı (yüksek statik) fancoil ne demek?
Kanallı fancoil'in fanının, uzun kanal ve çok sayıda menfez gibi yüksek hava direncine karşı yeterli hava verebilecek şekilde seçilmiş versiyonudur. Kanal yoksa ya da çok kısaysa alçak veya orta basınçlı tip yeterlidir.
Fancoil tipi bakım maliyetini etkiler mi?
Etkiler. Döşeme, duvar ve kabinli tiplerde erişim kolay olduğu için bakım hızlıdır. Gizli tavan cihazlarda servis kapağı yoksa tavan sökümü gerekir; kasetlerde ise drenaj pompası gibi ek parçalar kontrol edilir. Bu nedenle bakım teklifi cihaz tipi ve adedine göre hazırlanır.
Her tip fancoil'e servis veriyor musunuz?
Evet. Kaset, gizli tavan, döşeme, duvar, tavan ve diğer tüm tiplerin bakımını, arıza onarımını, temizliğini, montajını ve yedek parça değişimini marka bağımsız olarak yapıyoruz.